X
تبلیغات
نگاهی نو به جهان - باد فتق چیست؟
آموزش نوین علوم تجربی
فتق‌
 
فتق‌ كه‌ به‌طور شايع‌، پارگي‌ هم‌ ناميده‌ مي‌شود، يك‌ تورم‌ نرم‌ در شكم‌ يا كشاله‌ ران‌ است‌. اين‌ حالت‌ وقتي‌ روي‌ مي‌دهد كه‌ يك‌ حلقه‌ كوچك‌ از روده‌ يا هر بافت‌ ديگر به‌ منطقه‌ عضلاني‌ ضعيفي‌ از ديواره‌ شكم‌ فشار مي‌آورد (و وارد آن‌ مي‌شود). اين‌ اختلال‌ مي‌تواند ناشي‌ از افزايش‌ فشار عضلاني‌ به‌ دلي‌ سرفه‌ پايدار، زور زدن‌ طي‌ اجابت‌ مزاج‌ يا بلند كردن‌ اجسام‌ سنگين‌ باشد. فتق‌ مي‌تواند دردناك‌ يا بدون‌ درد باشد. اگر بيمار مبتلا به‌ يك‌ توده‌ بدون‌ درد است‌، اقدامات‌ كمك‌هاي‌ اوليه‌ ضرورتي‌ ندارند؛ تنها به‌ بيمار اطمينان‌ خاطر بدهيد و به‌ او توصيه‌ كنيد كه‌ در اسرع‌ وقت‌ به‌ يك‌ پزشك‌ مراجعه‌ كند. با اين‌ حال‌، وجود استفراغ‌ و درد شديد به‌ اين‌ معنا است‌ كه‌ قسمتي‌ از روده‌ گير افتاده‌ و دچار كمبود خون‌ شده‌ است‌ (اين‌ وضعيت‌ را «فتق‌ مختنق‌» مي‌نامند». اين‌ مشكل‌ نيازمند جراحي‌ فوري‌ است‌.
 
تشخيص‌
ممكن‌ است‌ موارد زير وجود داشته‌ باشند:
برآمدگي‌ يا تورم‌ در ديواره‌ شكم‌ يا كشاله‌ ران‌ كه‌ وقتي‌ بيمار به‌ حالت‌ تخت‌ دراز مي‌كشد، ممكن‌ است‌ از بين‌ برود.
احساس‌ كشش‌ يا مرده‌ درد در شكم‌ يا كشاله‌ ران‌
درد در شكم‌ يا كشاله‌ ران‌
استفراغ‌ 
 --------------------------------------------------------------------------------
اهداف‌
اطمينان‌ خاطر دادن‌ به‌ بيمار
تسكين‌ ناراحتي‌ بيمار
درخواست‌ كمك‌ پزشكي‌
 
احتياط‌!
سعي‌ نكنيد قسمت‌ متورم‌ را به‌ داخل‌ فشار دهيد و به‌ بيمار هم‌ اجازه‌ انجام‌ اين‌ كار را ندهيد. اين‌ عمل‌ مي‌توانند خطر آسيب‌ ديدن‌ روده‌ را افزايش‌ دهد.
به‌ بيمار دارويي‌ ندهيد و او را از خوردن‌، نوشيدن‌ و سيگار كشيدن‌ منع‌ كنيد چون‌ ممكن‌ است‌ در بيمارستان‌ به‌ بي‌هوشي‌ عمومي‌ نياز داشته‌ باشد.
 
1) اگر بيمار درد دارد، به‌ وي‌ كمك‌ كنيد تا بنشيند و چند بالش‌ يا بالشتك‌ فراهم‌ كنيد تا بيمار با تكيه‌ به‌ آنها، در وضعيتي‌ كه‌ احساس‌ راحتي‌ بيشتري‌ مي‌كند، قرار گيرد.
 
2) يك‌ پزشك‌ فرا بخوانيد و يا در صورت‌ شديد بودن‌ درد، با مركز اورژانس‌ تماس‌ بگيريد و آمبولانس‌ درخواست‌ كنيد.
 
3) در زماني‌ كه‌ منتظر رسيدن‌ كمك‌هاي‌ پزشكي‌ هستيد، همچنان‌ به‌ بيمار اطمينان‌ خاطر بدهيد. تا رسيدن‌ نيروهاي‌ امدادي‌، علايم‌ حياتي‌ (سطح‌ پاسخ‌دهي‌، نبض‌ و تنفس‌) را كنترل‌ كنيد.

   توضيح‌ كلي‌
فتق‌ عبارت‌ است‌ از بيرون‌زدن‌ يكي‌ از اعضاي‌ داخلي‌ بدن‌ از راه‌ يك‌ نقطه‌ ضعيف‌ يا يك‌ سوراخ‌ در عضلات‌ اطراف‌ آن‌. شايع‌ترين‌ انواع‌ فتق‌ عبارتند از:
فتق‌ مغبني‌ و راني‌. در هر دو نوع‌، بافت‌ همبند ناحيه‌ كشاله‌ ران‌ درگير است‌.
فتق‌ شكافي‌ (از لابلاي‌ عضلات‌ ناحيه‌اي‌ كه‌ تحت‌ عمل‌ جراحي‌ قرار گرفته‌ است‌).
فتق‌ نافي‌ (در نوزادان‌ رخ‌ مي‌دهد و مشكل‌ در عضلات‌ اطراف‌ ناف‌ است‌).
فتق‌ اپي‌گاستريك‌ (در قسمت‌ فوقاني‌ شكم‌ و بين‌ جناغ‌ سينه‌ و ناف‌ رخ‌ مي‌دهد).
فتق‌ اطراف‌ ناف‌ (در اطراف‌ ناف‌ و بيشتر در خانم‌ها رخ‌ مي‌دهد).
    علايم‌ شايع‌
تورمي‌ كه‌ معمولاً با فشار ملايم‌ يا درازكشيدن‌ به‌ جاي‌ خود بر مي‌گردد.
گاهي‌ ناراحتي‌ يا درد خفيف‌ در محل‌ بيرون‌زدگي‌
تورم‌ در كيسه‌ بيضه‌، با يا بدون‌ درد
يبوست‌، سوءهاضمه‌
ندرتاً استفراغ‌، علامت‌ خطرناكي‌ است‌.
   علل‌
همانطور كه‌ گفته‌ شد، وجود يك‌ ضعف‌ در بافت‌ همبند يا ديواره‌ عضلاني‌. اين‌ ضعف‌ ممكن‌ است‌ از همان‌ آغاز زندگي‌ وجود داشته‌ باشد يا بعداً به‌ وجود آيد. فتق‌ها شكافي‌ پس‌ از عمل‌ جراحي‌ به‌ وجود مي‌آيند.
   عوامل‌ افزايش‌ دهنده‌ خطر
نوزادان‌ و شيرخواران‌ زودرس‌
سن‌ بالاي‌ 60 سال‌
سرفه‌ مزمن‌
چاقي‌
حاملگي‌
زورزدن‌، مثلاً در اثر يبوست‌ مزمن‌
   پيشگيري‌
جلوي‌ اكثر فتق‌ها را نمي‌توان‌ گرفت‌، اما حفظ‌ وزن‌ مناسب‌ و ورزش‌ منظم‌ براي‌ حفظ‌ تون‌ عضلاني‌ ممكن‌ است‌ باعث‌ پيشگيري‌ از بروز بعضي‌ فتق‌ها شوند.
اگر يبوست‌ يا سرفه‌ مزمن‌ وجود دارد، بايد براي‌ درمان‌ به‌ پزشك‌ مراجعه‌ شود.
    عواقب‌ مورد انتظار
فتق‌هاي‌ نافي‌ معمولاً خود به‌ خود تا 4 سالگي‌ برطرف‌ مي‌شوند و ندرتاً نياز به‌ جراحي‌ دارند. ساير انواع‌ فتق‌ را نيز معمولاً مي‌توان‌ با جراحي‌ برطرف‌ كرد.
   عوارض‌ احتمالي‌
اگر فتق‌ مختنق‌ شود (جريان‌ خون‌ به‌ آن‌ سمت‌ از عضو كه‌ بيرون‌زده‌ است‌ متوقف‌ شود)، امكان‌ دارد انسداد روده‌ همراه‌ با تب‌، درد شديد، استفراغ‌ و شوك‌ به‌ وجود آيد.
    درمان‌
 
    اصول‌ كلي‌
اگر فتق‌ تنها موجب‌ ناراحتي‌ خفيف‌ شود و بتوان‌ آن‌ را به‌ راحتي‌ جا انداخت‌، امكان‌ دارد استفاده‌ از لباس‌ مناسب‌ و حمايت‌ كننده‌ يا فتق‌بند توصيه‌ مي‌شود.
معمولاً جراحي‌ براي‌ ترميم‌ قسمت‌ ضعيف‌ بافت‌ همبند يا عضله‌ توصيه‌ مي‌شود. جراحي‌ معمولاً بدون‌ بستري‌ در بيمارستان‌ صورت‌ مي‌پذيرد.
   داروها
براي‌ ناراحتي‌ خفيف‌ مي‌توان‌ از داروهايي‌ مثل‌ استامينوفن‌ استفاده‌ نمود.
    فعاليت‌
از برداشتن‌ سنگيني‌ قبل‌ يا بعد از جراحي‌ خودداري‌ كنيد.
سرعت‌ بهبود بستگي‌ به‌ وضعيت‌ سلامتي‌ و نوع‌ فتق‌ دارد. فعاليت‌هاي‌ سبك‌ را معمولاً مي‌توان‌ در عرض‌ چند روز آغاز كرد.
تا زماني‌ كه‌ پزشك‌تان‌ موافقت‌ نكرده‌ است‌ ورزش‌ را از سر نگيريد.
    رژيم‌ غذايي‌
رژيم‌ غذايي‌ خود را طوري‌ تنظيم‌ كنيد تا از يبوست‌ پيشگيري‌ شود.
وزن‌ خود را در حد ايده‌آل‌ نگاه‌ داريد.
    در اين‌ شرايط‌ به‌ پزشك‌ خود مراجعه‌ نماييد
اگر شما يا يكي‌ از اعضاي‌ خانواده‌تان‌ علايم‌ فتق‌ را داريد.
اگر تب‌ يا درد شديد داريد سريعاً مراجعه‌ كنيد. اين‌ ممكن‌ است‌ يك‌ اورژانس‌ باشد.

+ نوشته شده در  چهارشنبه هجدهم اردیبهشت 1387ساعت   توسط ابوالفضل غلامی  |