نگاهی نو به جهان

آموزش نوین علوم تجربی

نگاهی نو به جهان - نوجوانی وبلوغ

ابوالفضل غلامی
نگاهی نو به جهان آموزش نوین علوم تجربی

فونت زيبا سازفونت زيبا سازفونت زيبا سازفونت زيبا سازفونت زيبا سازفونت زيبا سازفونت زيبا ساز

لطفا از تمام مطالب ديدن فرماييد.

نوجوانی وبلوغ


 نوجواني وديدگاه هاي روان شناختي و اسلامي 
 استاد: جناب دکتر حسن احدي - دانشجوي دکتري روانشناسي : الهام فروزنده - قسمت هفتم

 دگرگوني در باورهاي مذهبي
عقايد مذهبي نوجوانان معمولا در بين سنين دوازده تا هجده سالگي , شکل مجرد و متعالي به خود مي گيرد : مثلا , خداوند بيش تر به عنوان قدرتي ماورا» طبيعي تصور مي شود تا همچون موجودي انسان گونه يا پدر مانند نظرات مذهبي نيز سهل گيرانه تر مي شود . ظاهرا در تغيير ارزش هاي مذهبي , هم عوامل فرهنگي و هم سني تاثير دارند.
اوليا ي اسلام نوجواني يکي از نعمت هاي پر ارج الهي واز سرمايه هاي بزرگ سعادت در زندگي بشر شناخته اند :  قال رسول الله عليه و آله : اوصيکم بالشبان خيرا فانهم ارق افئده ان الله بعثني بشيرا و نذيرا فحالفني الشبان و خالفني الشيوخ .
قال علي عليه اسلام : شيئان لايعرف فضلها الا من فقدهما اشباب و العافيه .
در جنبه منفي , اوليا ي الهي از اين دوره به دوره جنون و مستي تعبير کرده اند:
قال رسول الله صلي الله عليه و آله : الشباب شعبه من الجنون .
قال علي عليه السلام:  اصناف السکر اربعه : سکر الشباب , سکرالمال , سکرالنوم و سکرالملک. 
 راه کارهاي اسلام براي برخورد با مشکلات نوجوانان
اسلام نسبت به نوجوانان وجوانان عنايت خاصي داشته است.پيامبراکرم(ص) مي فرمايند: "به شما سفارش مي کنم که به نوجوانان وجوانان نيکي کنيد، زيرا آنان نازک دل هستند وزود رنجيده خاطر مي شوند. نوجوانان نسبت به رفتارو گفتار والدين حساسند وزود برافروخته مي شوند. اگر والدين با آنان به ملايمت رفتار نکنند وتاب تحمل آنان را نداشته باشند، اعتبار خود را نزد آنان ازدست مي دهند. امام صادق (ع) به مردي از اهل بصره چنين فرمود:" برتو باد که به نوجوانان توجه داشته باشي، زيرا آنان پيش قدم تر از سايران درانجام کارهاي نيکند."
نوجوانان درمرحله شکل گيري شخصيت خود هستند وبه رفتار درست گرايش دارند، بايد به آنان ميدان عمل داد وآنان را براي رشد همه جانبه شخصيت کمک کرد. طرح نظراسلام درباره نوجوانان دامنه گسترده اي را شامل مي شود وباديد اسلام درباره انسان درآميخته است.
وضعيت دوره نوجواني از نظر اسلام
دوره نوجواني با بلوغ آغاز مي شود. بلوغ دوراني است که فرد ازنظر جنسي، آماده توليد مثل مي شود وبه تعبير قرآن، به حد نکاح و ازدواج مي رسد.
و ابتلوا اليتامي حتي اذا بلغوا النکاح فان آنستم منهم رشدا فاذفعوا اليهم اموالهم ( انسا»4) :يتيمان را بياموزيد تا وقتي که به مرحله بلوغ و آمادگي براي ازدواج رسيده اند , پس اگر دريافتيد که آنان به رشد اقتصادي رسيده اند، اموالشان را به آنان مسترد داريد. بلوغ جسمي براساس اين آيه با ترشح هورمون ها وآمادگي جنسي همراه است. ولي اين بلوغ نشانه رشد يافتگي نيست وممکن است مدتها طول بکشد تا شخصيت فرد رشد کامل خود را بيابد وبتواند در اموال خود شخصا تصرف نمايد. فرد بالغ به حد تشخيص وتميز يا به تعبير قرآن به " اشد" رسيده است. پس ازتولد، انسان وارد مرحله طفوليت مي شود، آن گاه به حد بلوغ وتشخيص مي رسد. فرد بالغ خير وصلاح خود را تشخيص مي دهدوبه مرحله استحکام و پابرجايي شخصيت مي رسد. نوجوانان را بايد به حساب آورد. معمولا والدين گذشت زمان وبزرگ شدن فرزندان خود را درنظر نمي گيرند وشيوه برخورد  آنان با نوجوانان همانند قبل است ومي خواهند همواره خواسته هاي خود را برآنها تحميل کنند. به تدريج، آن دوران اطاعت و فرمان برداري کورکورانه کودکي به سر مي آيد ونوجوان وارد مرحله تازه اي مي شود که تفاوت فاحشي با دوران گذشته دارد.
حضرت علي (ع) مي فرمايد: فرزندت در هفت سال اول، مانند برگ خوش بويي است که او را مي بويي ومي بوسي، سپس درهفت سال دوم، مطيع و فرمانبردار توست، آنگاه ممکن است دشمن يا دوست تو باشد.
اگر والدين با نوجوان درست برخورد کنند ورفتار خوبي با او داشته باشند، اونيز واکنشي صادقانه و دوستانه خواهد داشت. ولي اگر رفتار والدين ناجور باشد، نوجوان را به عصيان وسرکشي مي کشاند وبناي مخالفت را مي گذارد.پيامبراکرم(ص) اين مرحله تازه را زمان مشورت و رايزني با نوجوان مي دانند و مي فرمايند:"فرزندت درهفت سال اول،آقاي خانه ( دوره سيادت) ودرهفت سال دوم، مطيع والدين (دوره اطاعت) ودر هفت سال سوم، مشاور خانواده (دوره مشورت) است. در دوره نوجواني، ديگر نمي توان تحکم نمود وبا سلطه واقتدار ازاو چيزي خواست. نوجوانان خود را هم رديف با ساير اعضاي خانواده مي بينند وانتظار دارند که از احترام لازم برخوردار باشند.
دوره بلوغ ونوجواني زمان ابهام، سردرگمي واشتباه کاري هاست. پيامبراکرم نوجواني را نوعي جنون دانسته، وفرموده اند:" نوجواني شعبه وشاخه اي از جنون است."
جنون از ماده "جن" به معناي پوشيدگي واستتار است. گويا دوران نوجواني داراي ابهام و پوشيدگي است. نوجوان واقعا نمي داند چه چيزي در وجود او اتفاق افتاده است. تغييرات عمومي بدني وحالات رواني آنچنان سريع وهمه جانبه است که او را دچار تشويش و دل نگراني مي کند، تصميم گيري ها را براي او مشکل مي سازد وبرخوردهاي او را با خانواده ومردم سخت مي کند. حضرت علي(ع) نوجواني را به نوعي مستي تشبيه مي کنند و مي فرمايند: مستي چهارگونه است: مستي نوجواني، مستي مال، مستي خواب و مستي سلطه واقتدار. در دوره نوجواني، گويا فرد شعوروآگاهي خود را ازدست مي دهد ودرحالت مستي به سر مي برد، همه ارزش هاي اورا درهم ريخته است وجاي پاي استواري ندارند وبه طور خلاصه اينکه لنگ مي زند وپيش مي رود. دوره نوجواني زمان قوت وتوانايي بدني است. دوره ناتواني کودک به سرآمده ونوجواني توانايي بدني خوبي دارد. قرآن به بيان اين قوت و قدرت پرداخته، مي گويد: "ازجمله نيروهايي که در دوره نوجواني به اوج خود مي رسد،  قواي شهواني است". شعله کشيدن قواي شهواني تعادل بدني نوجوان را به هم مي زند واو را تحريک کرده، به سمت جنس مخالف مي کشاند. قرآن مجيد در داستان حضرت يوسف، تحريک اين قوه را به زيبايي بيان کرده است: آن زن (زليخا) قصد او(يوسف) کرد، واو (يوسف) نيز - اگربرهان پروردگارش را نمي ديد - قصد وي مي کرد. طبيعت وجودي جوانان به گونه اي است که رقابت ها درجريان دارد وگاه شدت مي گيرد ونيز به صورتي است که مي خواهند همه چيز را منحصر به خويش کنند ومدت ها طول مي کشد که به خطاي خود پي ببرند. نوجوانان تجربيات اندکي دارند وفراز ونشيب هاي زندگي را نيازموده اند وهمين محدود بودن تجربه گاهي آنان را به سمت انحرافات مي کشاند. وجود والدين دلسوز ومربيان لايق وجامعه اي سالم وتربيتي به موقع، مي تواند از سقوط نوجوانان جلوگيري کند.
پيشگيري از وقوع مشکلات نوجوانان ازديدگاه اسلام
اهميت تاثير خانواده بررفتار فرد به قدري است که همه نظريه پردازن توجه خود را به آن معطوف نموده اند. ديدگاه بيولوژيکي - فيزولوژيکي به شباهت فرزند به والدين به لحاظ زيستي توجه دارد وتربيت وي درمحيط خانواده را باعث شباهت مضاعف  مي داند. گرچه خانواده نقش مامن وماواي کودکان ونوجوانان را دارد اما پژوهش هاي محققين مختلف نشان مي دهد که در بسياري از موارد خود به عنوان يکي از عوامل موجود مشکلات ايشان عنوان مي گردد. کول وهال مشکلات خانوادگي را به عنوان يک طبقه از مشکلات نوجوانان مطرح نموده اند. براون نيز به مشکل خانواده ودخالت هاي آنان درامور نوجوانان اشاره نموده است. همينگ که مشکلات دختران جوان را به چهار دسته تقسيم نموده، مشکلات خانوادگي را يکي از آنها دانسته است. کروکرو نيز عنوان مي کنند که بسياري از افراد جوان با مشکلاتي نسبتا جدي در ارتباط با زندگي خانوادگي، تجارب مدرسه اي، فعاليت هاي شغلي و ارتباطات اجتماعي مواجهند.
درايکورز معتقد است که پيشرفت تکنولوژي وتغييرات سريع در شيوه زندگي موجب بروز مشکلات متعددي براي جوانان گرديده است که برخي از آنها ازاين قرار است:
-1 احساس عدم تعلق -2 ازبين رفتن ارزشهاي اخلاقي ومعنوي -3 تغيير ونوآوري -4 بي ثباتي والدين در دوستي با فرزند.
ادامه دارد


موضوعات مرتبط: علوم سوم

تاريخ : سه شنبه بیستم فروردین 1387 | | نويسنده : ابوالفضل غلامی |
لطفا از ديگر مطالب نيز ديدن فرماييد
.: Weblog Themes By SlideTheme :.